Polski Związek Szachowy (PZSzach) powstał w Warszawie 11 kwietnia 1926 roku. Chociaż Polska była współzałożycielem FIDE w 1924 roku, to formalnie Polski Związek Szachowy został członkiem FIDE dopiero w 1927 r.
Polski Związek Szachowy ma siedzibę w Warszawie, ale swoją działalnością obejmuje cały kraj za pośrednictwem 16 wojewódzkich związków szachowych, wielu klubów i stowarzyszeń. Zgodnie ze statutem, członkami Polskiego Związku Szachowego mogą być wojewódzkie związki szachowe, kluby i inne stowarzyszenia szachowe. Indywidualni szachiści są członkami PZSzach tylko za pośrednictwem tych organizacji.
Najwyższą władzą Związku jest Walne Zgromadzenie Delegatów, w którym biorą udział delegaci wojewódzkich związków szachowych, klubów, członkowie honorowi PZSzach, przedstawiciele autonomicznych komisji, a mianowicie Komisji Szachowej Gry Korespondencyjnej, Komisji Kompozycji Szachowej, Komisji Rozwiązywania Zadań Szachowych, oraz dwóch kolegiów – Kolegium Sędziów i Kolegium Trenerów.
Bieżącą działalnością PZSzach kieruje Zarząd, wybierany na okresy czteroletnie przez Walne Zgromadzenie Delegatów. Zarząd składa się z członków, w tym prezesa, wiceprezesów i skarbnika. Na posiedzenia Zarządu zapraszani są przedstawiciele sędziów, trenerów, graczy korespondencyjnych i kompozytorów szachowych.
Celem działalności Związku jest rozwój i popularyzacja szachów, ze szczególnym uwzględnieniem wyczynu sportowego w grze bezpośredniej, w grze korespondencyjnej, w kompozycji szachowej i w dziedzinie rozwiązywania zadań szachowych.
Mając na uwadze dobro dyscypliny, Związek wytycza kierunki rozwoju szachów, ustala plany i kierunki szkolenia, prowadzi szkolenie, organizuje indywidualne i drużynowe mistrzostwa Polski mężczyzn i kobiet oraz młodzieży w różnych grupach wiekowych do 7, 10, 12, 14, 16, 18 i 20 lat, w grze klasycznej (każdy z zawodników otrzymuje około 2,5 godziny na rozegranie partii), szybkiej (po 15 lub 30 minut na partię) i błyskawicznej (po 5 minut na partię). Oznacza to, że każdego roku PZSzach organizuje ponad 70 centralnych turniejów o mistrzostwo Polski, często poprzedzanych eliminacjami.
PZSzach Związek wyłania i przygotowuje reprezentantów Polski do startu w indywidualnych mistrzostwach świata i Europy, a także do udziału w olimpiadach szachowych, drużynowych mistrzostwach świata i Europy oraz meczach międzypaństwowych, zarówno w grze bezpośredniej, jak i też w grze korespondencyjnej, w kompozycji szachowej i w rozwiązywaniu zadań szachowych. Wojewódzkie Związki Szachowe nadzorują działalność klubów i sekcji szachowych znajdujących się na terenie ich działania, realizują swoje plany i własny kalendarz zawodów, a wspólnie z Zarządem PZSzach realizują uchwały Walnego Zgromadzenia Delegatów w zakresie organizacji, szkolenia i przygotowania imprez centralnego kalendarza sportowego. Polski Związek Szachowy współpracuje z FIDE, ECU, ICCF, PCCA oraz federacjami szachowymi innych krajów w zakresie organizacji zawodów szachowych, wymiany zawodników w imprezach sportowych i podnoszenia poziomu wiedzy i kultury szachowej.
